Open brief aan NRC mbt misleidende column Joshua Livestro over Omtzigt

Aan: redactie NRC Handelsblad

Betreft: opiniestuk: fact check van de column van Joshua Livestro, “Omtzigts ‘uitglijder’ is deel van een patroon”

Leiden, 20 november 2017

Geachte redactie,

In het NRC Handelsblad van 20 november lanceerde Joshua Livestro in zijn column “Omtzigts ‘uitglijder’ is deel  van een patroon” een nieuwe aanval op het rond MH17 in opspraak geraakte CDA kamerlid Pieter Omtzigt. Livestro voert drie tweets van Omtzigt op die volgens hem “bewijzen” dat Omtzigt herhaaldelijk desinformatie heeft verspreid. Maar doen ze dat ook, als we de tweets in hun juiste context zetten?

De volgens Livestro meest belastende tweet komt uit de context van de hoorzitting “Beleidsreactie Onderzoeksrapporten MH17 Onderzoeksraad voor Veiligheid” van de vaste kamercommissie Buitenlandse Zaken op 22 januari 2016.

Ik was bij die hoorzitting aanwezig: ik werd op uitnodiging van de Tweede Kamer zelf op een ander deelonderwerp als deskundige gehoord. Livestro was voor zover ik weet niet aanwezig, en lijkt ook niet op de hoogte van de inhoud van het verslag van de hoorzitting, dat hier te vinden is:

https://www.tweedekamer.nl/kamerstukken/verslagen/detail?id=2015Z23864&did=2016D04314

In de gewraakte tweet schrijft Omtzigt dat het CTIVD bevestigd dat volgens de inlichtingendiensten alleen Oekraïne operationele BUK-systemen in Oost-Oekraïne had op 17 juli 2014. En dat is waar: tijdens de hoorzitting deed de voorzitter CTIVD, de heer Harm Brouwer, de volgende uitspraken (p. 25 verslag), als kanttekening bij eerdere uitspraken:

“Ik moet daar één kanttekening bij plaatsen, besef ik. Bij de inlichtingen- en veiligheidsdiensten was er ook via partners informatie dat de separatisten eind juni bij het veroveren van een vliegveld in de buurt van Donetsk de beschikking zouden hebben gekregen over een Buk-systeem van de Oekraïense krijgsmacht, maar daarvan werd aangenomen dat dat niet operationeel was. Wij hebben dat gecontroleerd en het is bevestigd. Wij hebben gezien wie de partner-diensten waren die dat konden bevestigen. Het is van vele kanten bevestigd dat dat systeem niet operationeel was en dus niet gebruikt kon worden en dat men overigens niet in het bezit was van Buk-systemen.”

De inhoud van de tweet van Omtzigt is dus feitelijk en inhoudelijk geheel juist: de voorzitter CTIVD heeft in de hoorzitting inderdáád luid en duidelijk gezegd dat de separatisten geen operationeel BUK systeem hadden, waarmee binnen de Oekraïne zelf alleen operationele BUK’s van het Oekraïense leger overblijven.

Het punt dat Omtzigt in zijn tweet aanroert is van evident belang voor de dader-implicatie: als de separatisten zélf geen operationele BUK hadden, dan blijft alleen de optie over dat de BUK vanuit Rusland, door de Russen is geleverd, als we het Oekraïense leger zelf uit kunnen sluiten (en daar lijkt het gezien de afvuurlocatie wel op).

Dat Livestro de tweet van Omtzigt als “valse informatie” aanmerkt, komt dus door zijn eigen gebrekkige kennis van het dossier en zijn eigen tunnelvisie. Blijkbaar heeft hij ook niet de moeite genomen te controleren wat de CTIVD nu echt heeft gezegd. Gezien de zware beschuldiging die hij jegens Omtzigt uit, is dit zonder meer ernstig nalatig te noemen. Livestro distribueert hier zélf valse informatie.

De andere twee casussen die Livestro opvoert snijden ook al geen hout. Neem de tweet over de luchtverkeersleiders, zijn inleidende casus. Omtzigt reageerde in deze tweet op een vraag, met de opmerking dat de OvV de Oekraïense verkeersleiders niet gehoord heeft, wat hij raar vind.

De OvV heeft kopieën van de tapes met radiocontacten tussen MH17 en de verkeersleiding beluisterd, maar de verkeersleiders die contact hadden met MH17 inderdaad niet zelf gehoord. Kortom: ook deze tweet van Omtzigt is feitelijk helemaal juist. Livestro toont hier opnieuw zijn gebrekkige dossierkennis en lijkt niet op de hoogte te zijn van deze relevante brief van de OvV aan de Tweede Kamer:

https://www.onderzoeksraad.nl/uploads/fm/20160225_Bijlage_bij_Brief_aan_Tweede_Kamer_inzake_vragen_MH17_OvV-16500272.pdf

In tegenstelling tot wat Livestro suggereert is er totaal geen sprake van het “overnemen van de premisse” van de vragensteller. Omtzigt noemt de niet bestaande verkeersleider “Carlos” uit de tweet van de vragensteller in zijn antwoord helemaal niet. Je kunt Omtzigt, als je persé spijkers op laag water zoekt, misschien verwijten in zijn antwoord niet ook iets over het verzonnen karakter van “Carlos” te hebben gezegd. Maar een tweet had toen maar 140 tekens, het aantal over Carlos, Soros en vliegtuigen naar Omtzigt tweetende aluminiumhoedjes was hóóg, en Omtzigt reageert in zijn tweet gewoon met juiste informatie: de werkelijke kern van de zaak en het feitelijke (en inhoudelijk juiste) punt wat er toe doet. Wie Omtzigt kent, weet dat dit typerend voor hem is.

Tot slot de tweet van Omtzigt met een verwijzing naar een internet-artikel van Robert Parry (http://linkis.com/consortiumnews.com/2/J04ax). In tegenstelling tot wat Livestro stelt, is de kern van dit artikel helemaal niet de bewering dat “Amerikaanse hoge resolutie satellietfoto’s zouden hebben aangetoond dat er Oekraïense militairen aanwezig waren bij de raketinstallatie die de raket had afgevuurd”. Dat betreft namelijk welgeteld slechts twéé zinnetjes in het verder zeer lange artikel (Parry schreef hier in een ander artikel wel uitgebreid en inderdaad zeer ongeloofwaardig over).

Parry’s artikel gaat in werkelijkheid vooral in op de vraag waarom de Verenigde Staten zo stellig met de vinger naar de rebellen wijzen en al direkt na het neerschieten van MH17 luid en duidelijk aangaven onweerlegbaar bewijs hier voor te hebben: maar ondertussen het bewijs ervoor nog steeds niet vrijgeven. Dit zijn de “interessante observaties” waar Omtzigt op doelde. Het zijn mijns inziens ook terechte observaties, zelfs als je (zoals ik) Parry’s stellingname rond MH17 verder weinig geloofwaardig vind. In de hoorzitting van 22 januari 2016 ben ik zelf ingegaan op de wenselijkheid dat satellietdata worden vrijgegeven, en de belangrijke rol die ze bij vrijgave kunnen spelen bij het aanwijzen van de daders.

Samenvattend: ik constateer dat Livestro in zijn column twee feitelijk correcte uitspraken van Omtzigt (!) plus een mening over een artikel geheel uit hun context licht. Alle drie de casussen die Livestro aanvoert, vallen als los zand uit elkaar als we ze in hun juiste context terugzetten en de inhoud toetsen aan de feiten. De column laat op pijnlijke wijze Livestro’s gebrek aan dossierkennis rond MH17 zien. Desondanks meent hij toch een duit in het zakje te kunnen doen, met zware beschuldigingen jegens Omtzigt. Ik vind het verbijsterend dat het NRC het nog plaatste ook. Het is niet te verontschuldigen, juist ook gezien de ophef rond  eerdere beschuldigingen door het NRC, dat de redactie de column niet eerst heeft voorgelegd aan iemand die het MH17 dossier wél goed kent.

Wat in deze hele affaire hogelijk mist is dossierkennis, een juiste context, en nuance. Het is veelzeggend dat meerdere mensen die het MH17 dossier wél goed kennen en zelf wél bij de relevante gebeurtenissen aanwezig waren (bijvoorbeeld de juriste Marieke De Hoon en RTL Nieuws redacteur Pieter Klein), inmiddels hebben aangegeven de gebeurtenissen heel anders te hebben ervaren en vanuit hun kennis heel anders te interpreteren dan het NRC het voorstelt. Het NRC zou er mijns inziens goed aan doen hier wat meer boodschap aan te nemen: dit zijn tenslotte mensen die ter zake een gedegen eerstehands kennis hebben. Nu met de publicatie van deze totaal misleidende column van Livestro, is een jammerlijk dieptepunt bereikt in deze affaire.

Dr Marco Langbroek
Leiden

95total visits,2visits today

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.